مجید جویا: آشکار ساز OPERA در ماه سپتامبر / شهریور گذشته این ادعای انقلابی را مطرح کرد که توانسته نوترینو‌هایی را با سرعت بالاتر از سرعت نور به دام بیندازد، ادعایی که در صورت اثبات به معنای پایان حکمرانی نظریه نسبیت خاص آلبرت اینشتین بر فیزیک مدرن بود.

اما به گزارش نیوساینتیست، اکنون به نظر می‌رسد که این کشف بزرگ پیش از این که باعث تغییر قوانین فیزیک شود، باعث جدی‌تر شدن نظارت بر تجهیزات خواهد شد، چرا که اکنون سخن از خطای انسانی در این نتیجه عجیب به میان آمده است.
پایان اینشتین!
در ماه سپتامبر / شهریور، پژوهشگران آزمایش OPERA داده‌هایی را گردآوری کرده بود که نشان می‌داد نوترینوهایی که در آزمایشگاه سرن در نزدیکی سوئیس تولید شده بودند و در مسیر 730 کیلومتری به آشکارساز اپرا در آزمایشگاه ملی گران ساسوی ایتالیا فرستاده شده بودند، 60 نانوثانیه سریع‌تر از یک پرتو نور به مقصد رسیده‌اند. یعنی اگر به جای نوترینوها، یک پرتو نور از سرن تابیده می‌شد، زمان رسیدن آن به مقصد 60 نانوثانیه دیرتر از این بود.
برای برخی، این نتیجه سیلی محکمی برای نظریه نسبیت اینشتین بود، که بیان می‌دارد که هیچ ذره‌ای قابلیت حرکت با سرعت بالاتر از سرعت نور را ندارد. اگر یک ذره توانسته باشد از این حد سرعت بگذرد، آنگاه یک قرن گذشته و تمام آزمایش‌های دیگری که صحب بقیه بخش‌های این نظریه را نشان داده بودند، به زیرسوال می‌رفت.

باز هم فیبر نوری
لوکا استانکو، یکی از 15 عضو گروه 160 نفره اپرا است که حاضر به امضای بیانیه اولیه نتایج نشد، چون آن را بیش‌از حد مقدماتی می‌دانست. او می‌گوید:‌«اگر این اشتباه اثبات شود، قطعا به دلیل خطای انسانی است. من سعی کردم بگویم که محتاط‌تر باشید».
خیلی از فیزیکدان‌ها به این نتیجه مشکوک بودند، ولی به نظر می‌رسید که اندازه گیری‌ها به دقت انجام شده و به سطح آماری چشمگیری رسیده است. ولی بر مبنای بیانیه‌ای که اپرا دیروز منتشر کرد، دو مشکل احتمالی در این آزمایش کشف شده است. همان‌گونه که خیلی از فیزیکدان‌ها به نتایج عجیب این آزمایش گمان داشتند، هر دوی این مشکلات به استفاده این آزمایش از سیستم مکان‌یاب جهانی GPS برای هم‌زمان کردن ساعت‌های اتمی هر دو سوی این مسیر برمی‌گشت. اول، گذر زمان در ساعت‌ها بین رسیدن سیگنال سنکرون‌کننده باید در نظر گرفته می‌شد و اپرا اکنون می‌گوید که احتمالا این کار به درستی انجام نشده است. دوم، احتمالا یک اتصال مشکل‌دار بین سیگنال جی‌پی‌اس و ساعت اصلی اپرا وجود داشت.
البته غیر از مسئله اتصال خراب فیبر نوری، یک احتمال دیگر هم وجود دارد: این که احتمالا نوترینوها حتی از آن‌چه در آزمایش قبلی پیش‌بینی شده بود هم، سریع‌تر حرکت می‌کنند!
خطای احتمالی دوم مربوط به نوسان‌سازی است که برای اعمال برچسب‌های زمانی برای سنکرون کردن جی‌پی‌اس به کار می‌رفت. طبق بیانیه اپرا، خطای این نوسان‌ساز می‌تواند منجر به اشتباه در برآورد زمان سفر نوترینوها و اضافه‌تر محاسبه شدن این زمان شده باشد. به عبارت دیگر، در این حالت، نوترینوها در عمل سریع‌تر از آن‌چه در گزارش چند ماه پیش اپرا اعلام شده بود حرکت می‌کنند. استانکو می‌گوید: «ما در مورد پایداری زمان بندی کاملا مطمئن نیستیم».
خبر اشتباه اپرا را اولین بار همین دیروز یک منبع ناشناس به ساینس‌اینسایدر اطلاع داد. بر مبنای این گزارش، شاید اتصال نادرست فیبر نوری، مقصر اصلی در این اثر 60 نانوثانیه‌ای بوده باشد.
بیانیه رسمی اپرا اما به این امر اذعان نمی‌کند و می‌گوید که احتمالا دو منبع برای نقطه خطا در دو سوی این مسیر وجود دارند و هنوز در حال کار بر روی آن است. اولین مورد مربوط به نوسان‌سازی است که برای تولید برچسب‌های زمانی در میان سنکرون سازی جی‌پی‌اس استفاده می‌شود. و نقطه دوم هم مربوط به اتصال فیبر نوری است که سیگنال جی‌پی‌اس خارجی را به ساعت اصلی اپرا متصل می‌کند.
در ادامه بیانیه وعده داده شده که با رفع مشکل، آزمایش در سال 2012 تکرار شود و همچنین گزارش جامعی نیز در مورد خطای آزمایش سال گذشته منتشر شود.
کارن هانتر یکی از اعضای اپرا از دانشگاه هامبورگ آلمان، می‌گوید: «گروه در این زمان تصمیم گرفت که در بیانیه خود به کمیت‌ها اشاره نکند، چون ما باید همه چیز را دوباره بررسی کنیم و یافته‌های خود را کامل‌تر و با دقت بیشتری مورد بحث و بررسی قرار دهیم».
سخنگوی سرن، جیمز گیلیز هم هشدار می‌دهد که پاسخ واقعی هنوز معلوم نیست. «یک توضیح احتمالی وجود دارد، ولی ما تا زمانی که آزمایش‌های بیشتری انجام نشود نمی‌توانیم در مورد پرتو مطمئن باشیم».
آزمایشگاه‌های دیگری هم نوترینوها را خواهند آزمود. آزمایش MINOS در آزمایشگاه فرمی در باتاویای ایلینوز، قرار است که نتایج این آزمایش را با ارسال یک پرتو نوترینو از مینسوتا بیازماید.

به گزارش اسپیش فلایت ناو، فضاپیمای کاسینی موفق شد برای نخستین بار، تصاویری از دریاچه‌های سطح تیتان، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین قمر منظومه سیاره‌ای زحل تهیه کند. موقیت کاسینی در این عکس سبب شد بازتاب نور خورشید از دریاچه‌های متان مایع به دوربین های کاسینی برسد و تصویر آن ثبت شود.

تیتان جوی به ضخامت 600 کیلومتر دارد که لایه‌های کدر، مانع از عبور نور مریی و دیدن سطح این قمر می‌شود. دمای سطح آن نیز به قدری پایین است که آب به شکل قطعات یخ‌زده کروی و بسیار سخت در سطح آن وجود دارد؛ درمقابل، این دمای پایین سبب می‌شود متان و اتان بتوانند در حالت مایع تشکیل شوند.

وجود آب و مایعات در تیتان سبب شده است این قمر به‌همراه همراه با اروپا، قمر مشتری که شواهدی از وجود اقیانوسی از آب مایع در زیر سطحش نشان می‌دهد، مهم‌ترین قمرهای منظومه را تشکیل می‌دهند.

پیش از این، فضاپیمای کاسینی توانسته بود با استفاده از رادار، وجود این دریاچه‌ها را آشکار کند. اما دانشمندان از همان آغاز ماموریت کاسینی در سال 1382 / 2004 در انتظار ثبت چنین تصاویری بودند. متاسفانه فرارسیدن زمستان در نیم‌کره شمالی تیتان که حاوی دریاچه‌های بیشتری است، مانع از این تصویربرداری شد. اما با فرارسیدن اعتدال بهاری در منظومه زحل در مرداد امسال؛ شرایط تابش نور خورشید به نیم‌کره شمالی بهتر شد.

تصویر جدید، در 17 تیرماه امسال و نزدیک به اعتدال بهاری در زحل گرفته شده و هرچند جو زحل بسیاری از پرتوها را جذب یا پخش کرده، اما این پرتوها توانسته‌اند از آن خارج شوند و چون نگینی درخشان، حلقه زیبای جو را در اطراف تیتان تزیین کنند. تصویر را دوربین و طیف‌نگار فروسرخ کاسینی ثبت کرده است.

بر همین اساس، او سخنرانی کوتاهی را برای کنفرانس سال 1999 / 1378علم نجوم ارائه کرد. ولی برای چندین سال او نمی‌توانست این نظریه را منتشر کند. او می‌گوید: «آشکارا جلوی ارائه این نظریه گرفته شده بود».

ولی اکنون از نظریه او حمایت می‌شود. نتایجی که به زودی از دو سفینه دیگر منتشر می‌شوند، اطلاعات طیف‌سنجی دقیق و کاملی را نشان خواهند داد که ثابت می‌کند به راستی مناطق قطبی ماه پر از موادی معدنی هستند که در مجاورت آب قرار داشته‌اند.

این همه داستان نیست. نتایج اولیه مدارگرد اکتشافی ماه (LNR) ناسا که تیرماه به سوی ماه پرتاب شد، آرایه گسترده‌ای از سیگنال‌های مرتبط با آب را در خود دارند. دانشمندان ماه شناس هر روز بیش از روز پیش به این نتیجه می‌رسند که این شک و تردید چند ده ساله به پایان رسیده است. در حقیقت، در هر جایی در ماه آب پیدا می‌شود: نه فقط در دل مواد معدنی، که روی سطح آن نیز نشانه‌های گسترده‌ای از وجود آب دیده می‌شود؛ و حتی در صفحات پهناوری در اعماق نیز شاید بتوان ذخایر بزرگ یخ را یافت.

آنتونی کلاپریت، جستجوگر ارشد ماهواره مشاهده و تشخیص دهانه‌های آتش‌فشانی ماه (LCROSS) می‌گوید: «ما در آستانه یک رنسانس در نحوه نگرش خود نسبت به قطبین ماه قرار داریم، که شامل این می‌شود که آب چگونه به آنجا رسید». این ماهواره در روز 9 اکتبر به یک دهانه آتش‌فشانی در قطب ماه برخورد خواهد کرد تا با متلاشی کردنش و به بالا پرتاب کردن آن‌چه در زیر این دهانه نهفته، امکان رصد یخ را برای تعداد زیادی از تلسکوپ‌های زمینی فراهم کند. «این ساده‌ترین کار ممکن است».

شواهد جدید، اذهان دانشمندان را به شدت درگیر خود کرده است، نه فقط برای توضیح منشا و نحوه حرکت آب در آنجا، بلکه برای توجیه اینکه چگونه سیگنالی که ده سال پیش دیده شد، این همه مدت کسی به آن توجه نکرد و فراموش شد.

یکی از دانشمندان ماه شناس که در مورد تحقیقات جدید که قرار است در مجله ساینس منتشر شود نیز اطلاعاتی دارد، می‌گوید: «هیچ کس آن تحقیق (کار خانم ویلاس) را جدی نگرفت، تا این‌که بالاخره خبر یافته‌های اخیر منتشر شد، و بعد مجبور شدن که آن را به یاد بیاورند».

زیادی هیدروژن
نتایج اولیه ال‌آر‌او این حدس را تایید می‌کند که برای میلیاردها سال یخ زیر سطح ماه به دام افتاده بود. یک ابزار نقشه برداری گرمایی نشان داد که منطقه دائما تاریک ماه در نزدیکی قطبین، دمایی در حد 35 درجه کلوین (منفی 238 درجه سانتی‌گراد) دارد. ریچارد وندراک، دانشمند این پروژه می‌گوید که این‌ها سردترین نقاط در کل منظومه شمسی هستند؛ حتی سردتر از سطح پلوتون.

ولی شگفتی اصلی از یک ابزار دیگر نصب شده روی ال‌آر‌او ناشی می‌شود، ابزاری که نوترون‌های کند را می‌شمرد تا بتواند مقدار هیدروژن موجود در عمق یک متری سطح ماه را بسنجد. این هیدروژن معمولا به عنوان نمایشگر ذخیره یخ تفسیر می‌شود، به رغم این‌که می‌تواند هیدروژن مولکولی یا حتی هیدروژن حبس شده در مولکول‌های دیگر نیز باشد. مانند ماموریت پیشین اکتشافی ماه، ابزار ال‌آر‌او نیز توانسته ذخایر گسترده‌ای از هیدروژن را در قطبین تشخیص دهد.

ولی با دقت بیشتری که این ابزار دارد، تفاوت تعجب انگیز در میزان هیدروژن در مناطق قطبی آشکار شده است. بعضی از دهانه‌ها مملو از هیدروژن هستند. در حالی که برخی دیگر فاقد آنند و عجیب‌تر از آن این‌که در برخی مناطق بیرون دیواره دهانه‌ها (که تصور می‌شد که گرم‌تر از این باشند که آب در آنجا دوام بیاورد) مقدار زیادی از هیدروژن یافت شده است. به گفته وندراک این نشان می‌دهد که ممکن است که آب به تازگی به آنجا رسیده باشد، یا در صورتی که برخوردها سبب فرو رفتن در خاک ماه شده باشد، بیشتر دوام آورده باشد.

به گفته استیوارت نازت، جستجوگر ارشد ابزار رادار نصب شده بر روی ال‌آر‌او؛ این رادار که به جای سیگنال گمراه کننده‌تر حسگر نوترونی، به دنبال تکه‌ها یا قطعات بزرگ یخ می‌گردد، تغییر پذیری مشابهی را نشان می‌دهد. در قطب جنوب، او سیگنال‌های قوی مانند یخ را در پای بعضی از دهانه‌های عمیق آن ناحیه مشاهده کرده است. ولی این را هم می‌گوید که متاسفانه، هیچ سیگنال قوی‌ای در کابیوس آ، همان دهانه‌ای است که ناسا در 9 سپتامبر به عنوان محل برخورد LCROSS تعیین کرده، مشاهده نمی‌شود.

سیگنال ضعیف رادار در کابیوس آ کلاپریت را نیز نگران کرده است، و در پرتو اطلاعات جدید به دست آمده او برخورد نهایی ماهواره را به تعویق انداخته است. او در هفته جاری و پیش از ضرب‌العجل 26 سپتامبر برای تغییر خط سیر ماهواره تصمیم نهایی خود را خواهد گرفت. به گفته او دهانه اصلی کابیوس در حال حاضر بهترین جایگزین برای کابیوس آ است.

برخورد عمیق
اگر برخورد LCROSS یخ را به هوا پرتاب کند، آخرین باقیمانده‌های شک و تردید در مورد آب در ماه را نیز با خود از میان خواهد برد. این می‌تواند کاوش جدیدی را نیز شروع کند: یافتن سابقه‌ای از رخدادهای برخورد، مانند برخورد دنباله‌دارهای مملو از آب که اولین بار آب را به آنجا آوردند. به گفته واندراک این‌ها، اگر البته هیچ وقتی اتفاق افتاده باشند، می‌توانند ارزش مشابهی به هسته‌های یخی قطب جنوب زمین ببخشند و راهی برای تعیین تاریخ یک بمباران قدیمی بیابند که از حافظه زمین پاک شده ولی ممکن است در دهانه‌های ماه باقی مانده باشد.

با کشف یخ در ماه، نوبت بحث و جدل در مورد سرمنشا این یخ و سازوکاری که آن را در ماه قرار داد می‌رسد. یکی بمباران توسط دنباله‌دارها را منشا این آب می‌داند؛ پدیده‌ای که اوج آن در 3.9 میلیارد سال پیش اتفاق افتاده بود. این برخوردها مقادیر زیادی از آب را در اعماق این قمر دفن کرد. ولی دیگر دانشمندان بر این باورند که این واقعه زمان بیشتری به طول انجامیده و ممکن است که ته‌نشین شدن آب‌های سطحی سبب آن شده باشد؛ آب‌هایی که یک منشا برای آن می‌توانسته خرده سیارک‌ها بوده باشد، خرده سیارک‌هایی که همواره با ماه برخورد می‌کردند و مقادیر کمی از آب در خود داشتند.

یک منبع دیگر می‌توانسته بادهای خورشیدی باشد که طوفان مداومی از پروتون‌ها را به سوی سطح ماه روانه می‌کند، و در آنجا آنها می‌توانند با اکسیژن موجود در خاک‌های سطح ماه ترکیب شوند و آب را به وجود آورند. بیشتر این آب به سرعت وارد فضا می‌وشد، ولی بخشی از آن نیز می‌تواند از طریق حرکت تصادفی مولکول‌ها به قطبین رسیده و در آنجا گیر کرده باشد. آبی که تا به امروز دوام آورده است.

تفاوت در میزان هیدروژن و امواج رادار بین دهانه‌ها نشان از برخوردهای گاه و بیگاه دنباله‌دارها در زمانی بسیار قدیمی‌تر از امروز دارد، ولی سیگنال‌های بیرون از دیواره دهانه‌ها می‌تواند نشان از یک حرکت سطحی پیوسته‌تر داشته باشد. واندراک می‌گوید که هر دو نظریه می‌توانند تا حدی درست باشند. «مسئله اینجا، یا این یا آن نیست».

در همین زمان، ماه شناسان مشتاقانه منتظر اطلاعاتی از دو گروه جستجو هستند که به دنبال مواد معدنی هیدراته در مناطق قطبی بیرون از ناحیه تاریک ماه می‌گردند (اینجا تنها ناحیه‌ای است که ابزارهای مبتنی بر انعکاس نور می‌توانند کار کنند). مشاهدات انجام شده در جریان ماموریت تمدید شده حسگر برخورد عمیق، و مشاهدات نقشه بردار مواد معدنی ماه، (که ابزاری است که هندی‌ها به تازگی با ماهواره چاندرایان 1 به سوی ماه گسیل داشته‌اند) در مجله ساینس منتشر خواهد شد، و اطلاعات دقیق‌تری از شواهد طیف‌نگاری انواع مواد معدنی آب‌داری به دست خواهد داد که ویلاس سال‌ها پیش از این در تصاویر گالیله دیده بود.

البته ویلاس نیز در نهایت موفق شد که نتایج خود را در سال گذشته در یک نشریه ژاپنی منتشر کند. او می‌گوید: «من از این ناراحتم که این کار این همه مدت نادیده انگاشته شد؛ ولی از این که در نهایت ثابت شد که حق با من بوده است بسیار هیجان‌زده هستم».

بهنوش خرم‌روز: مطالعه جدیدی که روی صخره‌های باستانی گرینلند انجام شده،‌ نشان می‌دهد که در حدود 3.85 میلیارد سال پیش، این دنباله‌دارهای یخی بودند که ضربه‌های سهمگینی را به زمین و ماه وارد کردند، نه سیارک‌های صخره‌ای. بر اساس این مطالعه،‌ به نظر می‌رسد بخش اعظم آب موجود در کره زمین توسط همین دنباله‌دارهای یخی به این سیاره آورده شده است.

به گزارش نیوساینتیست، یوف گری یورگنسن، ‌اخترشناس موسسه نیلز بور در کوپنهاک دانمارک می‌گوید:‌ «ما با چشم غیرمسلح هم می‌توانیم گودال‌های ایجاد شده بر سطح ماه را ببینیم،‌ اما هیچ کس دقیقا نمی‌داند آن‌ها چه طور ایجاد شده‌اند. کار سیارک‌های سنگی بوده،‌ یا سیارک‌های فلزی و یا یخ؟ پیدا کردن شواهدی که نشان می‌دهد عامل این گودال‌ها در واقع یخ بوده،‌ بسیار جالب است.»

شواهد نشان می‌دهد که هم ماه و هم زمین در حدود 4.5 میلیارد سال پیش شکل گرفته‌اند. اما تقریبا تمام گودال‌های سطح ماه به دوره‌ای موسوم به بمباران سنگین باستانی در حدود 3.8 تا 3.9 میلیارد سال پیش برمی‌گردند که طی آن، در حدود صد میلیون میلیارد تن صخره و یخ به سطح ماه برخورد کردند. در همان زمان، ‌زمین هم از چنین برخوردهایی در امان نبود،‌ با این وجود، صفحه‌های زمین‌ساختی قدری از آثار این برخوردها را محو کرده‌اند.

یورگنسن برای پی بردن به این که سیارک‌ها و یا دنباله‌دارها عاملان اصلی بمباران‌ها بوده‌اند،‌ تصمیم گرفت سطوح عنصر ایریدیوم را در صخره‌های باستانی زمین بررسی کند. ایریدیوم در سطح زمین بسیار نایاب است، چرا که تقریبا تمام ایریدیوم زمین اندکی پس از زمان تشکیل آن،‌ به همراه آهن به اعماق زمین فرورفت. اما در دنباله‌دارها و شهاب‌سنگ‌ها میزان نسبتا بالایی از ایریدیوم وجود دارد.

صخره یا یخ
گروه وی میزان ایریدیومی را که سیارک‌ها در مقایسه با دنباله‌دارها ممکن بوده است روی زمین و ماه به جای بگذارند، محاسبه کرد. دنباله‌دارها به دلیل مدارهای کشیده‌تر خود به دور خورشید از عناصر فرار بیشتر و سرعت برخورد بالاتری برخوردارند، به همین دلیل نسبت به سیارک‌ها برخورد قوی‌تری ایجاد می‌کنند که باعث آزاد شدن ایریدیوم بیشتری در فضا می‌شود.

پیش‌بینی گروه این است که بمباران سیارکی در حدود ده‌هزار تا 18هزار قسمت در هر هزار میلیارد ذره ایریدیوم در صخره‌های زمین و ماه به جا گذاشته باشد؛ در حالی که این ارقام برای برخورد دنباله‌دارها در حدود 10 تا 130 است. سنگ‌هایی که چهل سال پیش طی ماموریت‌های آپولوی ناسا از سطح ماه به زمین آورده شده‌اند، ایریدیوم زیادی نداشتند، به‌طوری‌که حاوی 10 قسمت در هزار میلیارد یا کم‌تر بوده‌اند. برای به دست آوردن این ارقام در سنگ‌های زمینی، گروه یورگنسن از برخی مناطق بسیار قدیمی سرزمین سبز که در حدود 3.8 میلیارد سال قدمت دارند، نمونه‌برداری کردند و از آزمایشگاه‌های ژاپنی خواستند سطح ایریدیم آن‌ها را حتی دقیق‌تر از قبل، ارزیابی نمایند. آن‌ها حاوی 150 قسمت در هزار میلیارد ایریدیوم بودند. بنابراین این نظر که دنباله‌دارها و نه سیارک‌ها عاملین بمباران سهمگین بوده‌اند، قویا تایید می‌شود.

گروه یورگنسن محاسبه کرد که اگر چنین بوده باشد، به هر متر مربع از زمین در حدود 3400 تن از مواد تشکیل‌دهنده دنباله‌دارهای یخی برخورد کرده است. نیمی از این مواد کمانه کرده و به فضا بازگشته‌اند، در حالی که در حدود یک میلیارد کیلومتر مکعب آب به جای گذاشتند.

این مقدار،‌ تقریبا برابر با همان حجم آب‌های اقیانوس‌های امروز سیاره زمین است، با این حال هنوز مشخص نیست که آیا در زمین اولیه هم بر اثر واکنش‌های شیمیایی آب وجود داشته است یا نه. مایکل موما،‌ متخصص دنباله‌دارها در مرکز پرواز فضایی گودارد ناسا که در این پژوهش مشارکت نداشته است، معتقد است این مطالعه بسیار جالب است. وی می‌گوید:‌ «این مقاله بحث‌های قابل توجهی را بر خواهد انگیخت.»

مجید جویا: بسیاری از سازمان‌های فضایی زمین هم‌اکنون درحال مقدمه‌چینی برای برنامه‌های جاه‌طلبانه خود به مقصد ماه هستند. ساکنان هر ایستگاهی که در آینده در کره ماه ساخته شود، چه بخواهند منابع موجود در در این کره را استخراج کنند، یا از این قمر به عنوان پایگاهی برای اکتشاف در اعماق فضا استفاده کنند، برای زنده ماندن نیاز به اکسیژن خواهند داشت. انتقال مقادیر عظیم این گاز از زمین به ماه، بسیار گران‌قیمت خواهد بود، به‌طوری‌که بنا به برخی تخمین‌ها شاید هزینه‌ای بالغ بر یکصد میلیون دلار بر هر تن دربر داشته باشد؛ در نتیجه پژوهشگران به دنبال آزمودن راه‌های ارزان‌تر برای تولید اکسیژن روی سطح خود ماه هستند.

به گزارش نیچر، سال‌ها است که ناسا به دنبال یافتن راهی برای تولید اکسیژن از صخره‌های ماه می‌گردد. در سال 2005 / 1384، این سازمان به عنوان قسمتی از مسابقات قرن خود، جایزه‌ای 250 هزار دلاری را برای اولین تیمی تخصیص داد که بتواند دستگاهی بسازد که در عرض 8 ساعت، 5 کیلوگرم اکسیژن را از موادی شبیه به صخره‌های ماه استخراج کند،. به رغم این‌که در سال 2008 / 1387، این جایزه با همکاری مسئولین فضایی کالیفرنیا به یک میلیون دلار افزایش یافت، هنوز کسی پیدا نشده که ادعا کند توانسته است چنین دستگاهی بسازد. از سوی دیگر، برنامه جاری استفاده از منابع موجود در محل این سازمان، در حال حاضر به دنبال یافتن فناوری‌های متعدد و متفاوتی است که بتوانند از صخره‌های ماه اکسیژن استخراج کنند.

اکنون، درک فری، متخصص شیمی مواد از دانشگاه کمبریج انگلستان و همکارانش توانسته‌اند با بهینه‌سازی یک فرایند الکتروشیمیایی که در سال 2000 / 1379 برای استخراج فلزات و آلیاژ‌ها از اکسیدهای فلزات ابداع کرده بودند، به راه‌حلی بالقوه دست پیدا کنند. این فرایند از این اکسید‌ها ( که در صخره‌های ماه هم یافت می‌شوند) به عنوان کاتد، در کنار آندی از جنس کربن استفاده می‌کند. برای عبور جریان الکتریسیته در این سیستم، الکترودها در محلول الکترولیتی از جنس کلرید کلسیم مذاب قرار می‌گیرند. کلرید کلسیم یک نمک معمول است که در دمای تقریبی 800 درجه ذوب می‌شود.

فرسایش آند
جریان سبب جدا شدن اتم‌های اکسیژن از صفحه اکسید فلز می‌شود، این اتم‌ها یونیزه شده و در نمک مذاب حل می‌شوند. یون‌های باردار شده اکسیژن که بار منفی دارند، در داخل نمک مذاب به سوی آند می‌روند و در آنجا الکترون‌های اضافی خود را به صفحه آند داده و خود در ترکیب با کربن، دی‌اکسید کربن تولید می‌کنند. این فرایند منجر به خورده شدن آند کربنی می‌شود. به طور همزمان، در اطراف کاتد، فلز خالص آزاد می‌شود.

برای واداشتن این سیستم به تولید اکسیژن به جای دی‌اکسید کربن، فری مجبور بود از آندی استفاده کند که با اکسیژن واکنش ندهد. این کار خیلی مهم بود، زیر بدون این آندها، این سیستم کار نمی‌کرد. او دریافت که تیتانات کلسیم، که رسانایی الکتریکی ضعیفی دارد، در ترکیب با راتنات کلسیم، رسانایی خیلی بهتری پیدا می‌کند. ترکیب این دو با هم، یک آند می‌سازد که خوردگی ناچیزی دارد! بعد از 150 ساعت کار این دستگاه، فری محاسبه کرد که آند در عرض یک سال، تنها سه سانتی‌متر خوردگی خواهد داشت.

فری و همکارانش در آزمایش‌های خود از یک سنگ شبیه‌سازی شده ماه به نام JSC-1 که توسط ناسا تولید شده، استفاده کردند. فری انتظار دارد که سه راکتور، هر یک به ارتفاع یک متر، برای تولید یک تن اکسیژن از صخره‌های ماه در عرض یک سال کفایت کنند. برای تولید یک تن اکسیژن به این روش، به 3 تن صخره از ماه مورد نیاز خواهند بود و بر اساس آزمایش‌ها، می‌توان شاهد بازیافت تقریبا 100 درصدی اکسیژن بود. فری نتایج آزمایش‌های گروه خود را هفته گذشته در جریان کنفرانس انجمن جهانی شیمی محض و کاربردی در گلاسکوی انگلستان ارائه کرد.

فری اشاره می‌کند که برای گرم کردن راکتور روی ماه نیاز به اندکی نیرو خواهد بود، و بعد از آن می‌توان راکتور را به لحاظ گرمایی عایق کرد تا گرما را در خود نگاه دارد. این مشکل خاصی نخواهد بود. سه راکتور نیاز به تقریبا 4.5 کیلووات نیرو دارند، که می‌توان از طریق صفحات خورشیدی یا حتی یک راکتور هسته‌ای کوچک که روی ماه نصب شود، این نیرو را تامین کرد.

فری می‌گوید که با تقریبا 16.5 میلیون دلار قادر خواهد بود که نمونه خوبی از راکتور قوی‌تر بسازد که بتوان آن را از راه دور کنترل کرد. او اکنون در حال همکاری با آژانس فضایی اروپا برای رسیدن به این هدف است.

نصب خودکار
دونالد سادووی از ام.آی.تی، در حال طراحی فرایند مشابهی برای استخراج اکسیژن از صخره‌های ماه است. ولی فرایند او نیاز به دمای خیلی بالایی در حدود 1600 درجه سانتی‌گراد دارد؛ که به این معنا است که سنگ ماه ذوب می‌شود و می‌توان از خود آن به عنوان الکترولیت استفاده کرد. در این فرایند، فلزات ذوب شده‌ای مانند آهن تولید می‌شوند که ته‌نشین می‌شوند. فری می‌گوید که فرایند او خیلی کارامدتر است چون در دمای پایین‌تری کار می‌کند، ولی سادووی اصرار دارد که الکترولیز نمک مذاب، (نامی که فرایند او به آن نامیده می‌شود) به رغم دمای بالاتر، کاربردی‌تر است. او می‌گوید: «در فرایند درک، نمک مذاب به او اجازه می‌دهد که در دمای خیلی پایین‌تری کار کند، ولی او کماکان نیاز دارد که سنگ‌های ماه را در حالت جامد محکم کند» و این کار معمولا و به دلیل ماهیت ماسه‌ای این سنگ‌ها خیلی سخت است».

راکتور سادووی حتی می‌تواند خود را بسازد. سطح داخلی آن سنگ‌پوش ماه است (سنگ‌های پودری که سطح ماه را شکل می‌دهند) که با استفاده از برق، گرم و ذوب می‌شود. سطح خارجی آن نیز از همان سنگ‌ها است که سرد شده است. او می‌گوید: «ما با منجمد کردم سنگ مذاب سطح خارجی راکتور را می‌سازیم، ولی شروع فرایند مشکل خواهد بود».

سادووی می‌گوید که با حمایت مالی کافی، او می‌تواند در عرض دو سال این سیستم را در مقیاس بزرگ بسازد. هرچند ناسا طرح او را پذیرفته و از آن حمایت مالی می‌کند؛ ولی به اذعان خود او هنوز این طرح با مشکلاتی روبرو است و از آزمایشگاه خارج نشده است.

شیمی‌دانان تایوانی توانستند پس از 2 سال، مدل‌های نقصان ازن را در اتمسفر به تایید دوباره برسانند و با انتشار اطلاعاتی جدید، فرضیه‌های قبلی را تایید کنند. مدل قبلی که نشان می‌داد چگونه کلروفلوروکربن‌ها (سی.اف.سی‌ها) باعث تخریب ازن در استراتوسفر قطبی می‌شوند، با انجام یک‌سری آزمایشات تکمیلی توسط یک گروه تحقیقاتی دیگر زیر سئوال رفته بود.

مدل استاندارد قبلی حاکی از این بود که کلرین‌پراکساید(Cl2O2) که بر اثر تجزیه سی.اف.سی‌ها تولید می‌شود در نسبت خاصی توسط نور شکافته و تجزیه می‌شود و بر اثر این واکنش، رادیکال‌های کلرین آزاد می‌شوند که با مولکول‌های O3 واکنش می‌دهد و با رقیق ساختن لایه ازن، آن‌را از بین می‌برند. اما در سال 1386 / 2007، یک شیمی‌دان علوم جوی ناسا به نام فرانسیس پوپ دریافت که نسبت فتولیز کلرین‌پراکساید در شرایط استراتوسفری پایین‌تر از حدی است که بتواند کاهش ازن قطبی را در اواخر زمستان توجیه کند.

نتایج کار این گروه تحقیقاتی باعث خدشه‌دار شدن اعتبار مدل تخریب ازن در استراتوسفر قطبی شد که توانسته بود جایزه نوبل را از آن خود کند. این یافته‌ها موج شوکی را به جامعه تحقیقاتی علوم جوی وارد کرد.

ناخالصی، متهم اصلی
پوپ و همکارانش با اندازه‌گیری مقدار نوری که در طول‌موج‌های مختلف توسط کلرین‌پراکساید جذب می‌شود، به این نتیجه دست یافته بودند. به‌همین دلیل شک برخی دانشمندان در زمینه صحت آزمایش‌های وی برانگیخته شد. جیم لین، یکی از شیمی‌دانان انیستیتو علوم ملکولی و اتمی تایپه در تایوان، یکی از افرادی بود که به شدت به این کار و بررسی آن علاقمند شده بود. او و همکارانش حدس زدند که مشکل می‌تواند از ناخالصی نمونه‌ها و نحوه آماده‌سازی آن‌ها باشد.

برای این‌که بتوان میزان جذب طیف را توسط کلرین‌پراکساید اندازه‌گیری کرد، باید بتوان نمونه‌هایی به‌شدت خالص تهیه کرد؛ چون ملکول‌های دیگری که از واکنش‌های جانبی تولید می‌‌شوند، مخفیانه و دور از انتظار وارد عمل می‌شوند و در نتیجه به تفسیر نادرست نتایج می‌انجامند.

با این وجود، تیم تحقیقاتی پوپ از روش جدیدی استفاده کرد و امیدوار بود که مانع از بروز ناخالصی و انجام واکنش‌های ثانویه شود. لین و همکارانش به این فکر افتادند که شاید روش آماده‌سازی نمونه‌های پوپ اشتباه بوده است؛ به همین دلیل دست به آزمایش دیگری زدند تا ببینند آیا می‌توان نمونه‌ها را به‌طور کامل بدون هرگونه ناخالصی آماده کرد یا خیر؟

آن‌ها توانستند میزان جذب دقیق 2 طول‌موج خاص موجود در استراتوسفر را اندازه‌گیری کنند و اعلام کردند این میزان جذب خیلی بزرگ‌تر از آن چیزی است که پوپ و همکارانش گزارش داده بودند. آن‌ها با این تحقیق خود علاوه بر تایید مدل استاندارد قبلی، توانستند نشان دهند که نقصان ازن از طریق کلرین کاتالیز شده کارایی به‌مراتب بالاتری در استراتوسفر قطبی دارد.

در حال حاضر گروه‌های مختلفی در سراسر دنیا مشغول انجام آزمایش‌های تکمیلی در این زمینه هستند. گرچه اشتباه بودن نتایج تحقیق پوپ به اثبات رسید، اما نکته مهمی که این اتفاق به همراه داشت، این بود که کار پوپ و گروهش باعث تشویق گروه‌های دیگر به انجام مطالعات بیشتر و یافتن راه‌حل‌های جایگزین شد.

بهنوش خرم‌روز: اکسیژن با چه سرعتی در جو زمین اولیه تشکیل شد؟ تحلیلی جدید که با استفاده از ایزوتوپ‌های کروم در رسوبات بسیار قدیمی اقیانوس‌ها انجام شده،‌ به بینشی غیرمنتظره در مورد این معمای دیرینه دست یافته است.

بر اساس گزارش نیچر، داستان معمول شیمی زمین‌شناختی در این مورد،‌ ترکیبی از دو دوره قوی افزایش مولکول‌های اکسیژن در جو است؛ اولی در حدود 2.2 تا 2.45 میلیارد سال پیش در آن‌چه زمین‌شناسان رویداد اکسایش بزرگ (GOE) می‌خوانند و بعد از آن هم، در حدود 750 میلیون سال پیش، جریان بزرگ دیگری اتفاق افتاد. اما جزییات این رویدادها نامشخص مانده بود. پیش از این با استفاده از ایزوتوپ‌های مولیبدن،‌ رنیوم و سایر فلزات، ‌تلاش‌هایی در جهت فهم شکل‌گیری اولیه اکسیژن صورت گرفته بود که طیفی از نتایج را در مورد آغاز اکسیژن، سرعت پیشرفت آن و این‌که آیا ادامه‌دار بوده است یا خیر، در بر داشت. با این حال، ‌به گفته تیم لیون از دانشگاه کالیفرنیا، بالارفتن اکسیژن جو در رویداد اکسایش بزرگ همچنان جزو چند سوال بزرگ در مورد زمین اولیه باقی مانده است.

نتایجی که گروهی از پژوهشگران به سرپرستی روبرت فری از دانشگاه کوپنهاک دانمارک به دست آورده‌اند، به زمانی بین دو دوره مهم افزایش فراوان اکسیژن برمی‌گردد. روبرت فری، ‌کسی است که از شکل‌گیری آهن نواری،‌ یک سنگ رسوبی غنی از آهن، نمونه‌برداری کرده است. این گروه نشان داده‌اند که در حدود 2.6 تا 2.8 میلیارد سال پیش، ‌اکسیژن در سطح آب‌های اقیانوس پنهان بوده است؛‌ یعنی حداقل 200 میلیون سال قبل از زمانی که تحلیل‌های حاصل از سایر ایزوتوپ‌های فلزی پیش‌بینی کرده بودند.

جالب‌تر این‌که‌ آن‌ها اظهار داشته‌اند در حدود 1.9 میلیارد سال پیش سطح اکسیژن تقریبا به همان اندازه‌ای که پیش از رویداد اکسایش بزرگ بوده تقلیل می‌یابد،‌ یعنی کم‌تر از 1 درصد سطح اکسیژن امروز. به اعتقاد دان کانفیلد از دانشگاه دانمارک و از اعضا گروه پژوهشی که مقاله خود را در این زمینه در نشریه نیچر به چاپ رساندند، این جذاب‌ترین بخش داستان است.

ماده سنگین
روش این گروه بر چگونگی پاسخ کروم به تغییر سطح اکسیژن موجود در هوا تکیه دارد. وقتی اکسیژن کم باشد،‌ کروم به صورتی در سنگ جای می‌گیرد که هر اتم آن سه الکترون کم‌تر از عنصر اصلی فلز کروم دارد،‌ یون کروم 3بار مثبت با اکسایش 3+. اما با بالا رفتن سطح اکسیژن،‌ منگنز فلزی موجود در برخی سنگ‌ها به اکسید منگنز تبدیل می‌شود که الکترون‌های کروم محصور در خشکی را می‌رباید. نتیجه آن،‌ شکل اکسید شده 6+ کروم است که احتمال بیشتری دارد در آب باران حل شود و شسته شود تا به اقیانوس برسد. در آن جا با فلز آهن واکنش می‌دهد و با هم به صورت یون 3بار مثبت تشکیلات آهن نواری تبدیل می‌شوند.

احتمال این که ایزوتوپ سنگین کروم،‌ یعنی کروم 53 اکسایش یابد و با آب شسته شود و به اقیانوس برود، به طور قطع از نسخه سبک‌تر نزدیک به آن،‌ یعنی کروم 52 بیشتر است. یعنی اندازه‌گیری میزان نسبی ایزوتوپ‌های سنگین‌تر و سبک‌تر کروم در تشکیلات آهن نواری مقدار اکسیژن موجود در جو را،‌ زمانی که این ایزوتوپ‌ها جزئی از این سنگ‌ها شده‌اند، نشان می‌دهد.

روبرت هازن، از آزمایشگاه ژئوفیزیک موسسه علوم کارنگی در واشنگتن دی.سی می‌گوید: «این روش واقعا فوق‌العاده است. به نظر می‌رسد که این روش نسبت به تغییرات اکسیژن حساس‌تر است. با این حال ممکن است یون‌های کروم واکنش‌هایی بیشتر از واکنش با اکسید منگنز و آهن داشته باشند که می‌تواند ماجرا را قدری پیچیده‌تر کند. آن چه ما لازم داریم، ‌فهم بهتر فرایند فرسایش کروم است.»

لیونز که در این پروژه مشارکت نداشته،‌ به طور خاص از این مسئله خوشحال است که این نمونه جدید تا مدت‌ها بعد از رویداد اکسایش بزرگ هم به کار خود ادامه می‌داده،‌ چرا که نشانه‌های سایر ایزوتوپ‌های فلزی با افزایش میزان اکسیژن غرق شده‌اند. وی می‌افزاید که نوسان سطوح اکسیژن،‌ به جای یک سیر ثابت افزایشی‌ در زمان خود اهمیت فوق‌العاده‌ای برای حیات داشته است.

فری می‌پرسد: «آیا این نوسانات اکسیژن با نوساناتی در حیات مرتبط بوده است؟» وی امیدوار است که یافته‌های جدید بتواند به این بحث کمک کند که آیا شکل‌هایی از حیات بسیار پیش از رویداد اکسایش بزرگ، فوتوسنتز داشته‌اند که چنین حجم انبوهی از اکسیژن را فراهم آورده است. به گفته فری، ‌این که آیا حیات اولیه باعث اولین پدیداری اکسیژن روی زمین اولیه شده است یا نه، مسئله متفاوتی است که باید بررسی شود. در حال حاضر، هم روش ایزوتوپ کروم و هم نتایج این گروه باید با بررسی سنگ‌های بیشتر تایید شوند.

فاطمه محمدی‌نژاد: هیولاهای شاخک‌دار، انسان‌نماهای لاغر و رنگ‌پریده، موجودات نورانی و ... . وقتی این سوال مطرح می‌شود که بیگانگان فضایی چه شکلی هستند، ما آزادیم که تخیلات خود را به کار گیریم. علوم آینده در مورد آناتومی موجودات فرازمینی هنوز نخستین بخش از اطلاعات خود را کسب نکرده است و ما نمی‌دانیم هنگام رویارویی انسان و موجودات فضایی، با چه چهره‌هایی روبرو خواهیم شد.

به گزارش نیوساینتیست، با وجود در اختیار نداشتن چنین مدارکی، ترکیبی از زیست‌شناسی زمینی و اخترشناسی، نشانه‌هایی از آن‌چه در فضا وجود دارد، ارائه می‌دهد. چند تن از دانشمندان سرشناس، در مورد موجودات فضایی که ممکن است در دنیاهای بسیار دور زندگی کنند، حدس‌هایی زده‌اند.

چهره این موجودات فرازمینی بستگی به زمان و مکانی دارد که ما آن‌ها را ملاقات می‌کنیم. به‌جز بشقاب‌پرنده‌هایی که گاه و بی‌گاه دیده می‌شوند، دو حالت وجود دارد: یا در ملاقات‌های خود به سیاره‌ها و قمرهای همسایه از نزدیک با این موجودات برخورد خواهیم کرد و یا تماس‌های فراسیاره‌ای با موجوداتی خواهیم داشت که در سیاراتی بسیار دور ساکن هستند.

برخورد اول: منظومه شمسی
اگر به‌طور اتفاقی اولین برخورد در منظومه شمسی باشد، بنابراین حداقل اطلاعات کمی در مورد این موجودات خواهیم داشت. با توجه به وجود کربن و آب به عنوان حلال، مکان‌های زیادی هستند که می‌توانند پذیرای حیاتی مشابه زمین باشند. خاک زیرین مریخ ممکن است به اندازه کافی گرم باشد که میزبان میکروب‌هایی شبیه باکتری‌های زمینی گردد. حتی ممکن است چهارپایان بزرگ‌تری در دریاهای قمرهای منظومه شمسی مثل "اروپا" قمر مشتری در حال شنا کردن باشند.

کرم‌های کوسه‌صفت اروپا
درک شولتزه ماکوخ، زیست‌شناس فضایی دانشگاه ایالتی واشنگتن معتقد است انرژی حاصل از حفره‌های یخ‌فشان قمر اروپا می‌تواند می‌تواند گروه بسیار بزرگی از میکروب‌ها را تغذیه کند و این خود می‌تواند منجر به هرمی از شکارچیان گردد. شکارچی بزرگ اروپا که هم‌سطح کوسه سفید خودمان است، ممکن است موجودی هولناک به جرم یک گرم باشد. به گفته ماکوخ، اروپا می‌تواند میزبان ارگانیزم‌هایی به اندازه میگو باشد، صید کافی برای تغذیه شکارچیان بزرگ‌تر از آن وجود نخواهد داشت.

البته منظور از موجوداتی به اندازه میگو لزوما این نیست که شکل آن‌ها نیز شبیه میگو است. شولتزه ماکوخ گفت: «سخت است که در مورد شکل احتمالی این موجود سخنی بگوییم. من حدس می‌زنم چیزی شبیه کرم باشد. این موجود، روی زمین جانور موفقی به حساب می‌آید.» حتی روی زمین نیز جانوران تنوع و اشکال بسیار متنوعی دارند.

بیگانگان اسیدی ناهید
در حالی که کرم یخی فرضی قمر اروپا در حفره‌های آب قدیمی شنا می‌کند، برخی زیست‌شناسان فضایی پا را فراتر نهاده و در مورد زندگی خارج از آب سخن می‌گویند. بیشتر مکان‌های منظومه شمسی خیلی سرد یا خیلی گرم هستند و امکان وجود آب مایع را فراهم نمی‌کنند. اما به گفته استیون بنر از موسسه تکامل مولکولی کاربردی در فلوریدا، مایعات فراوانی وجود دارند که ممکن است زندگی فضایی را رقم بزند.

ابرهای سیاره ناهید حاوی قطرات اسید سولفوریک است و میلیاردها سال پیش، احتمالا حوضچه‌هایی از این ماده بر سطح این سیاره وجود داشته است. با وجود این‌که این ماده برای آب معمولی ما بسیار مخرب است، اما ممکن است برای موجوداتی با ساختار زیست‌شیمی مناسب، مایه حیات باشد. این ساکنان اسیدی ممکن است با ساختاری مقاوم شکل گرفته باشند. فیلم بیگانه رایدلی اسکات و بیگانگان جیمز کامروان را یادتان هست؟

بنر گفت:« ناهیدی‌های چند سلولی که در اسید سولفوریک مایع زندگی می‌کنند، ممکن است رگ‌هایی از شیشه داشته باشند!» بنر این را به امید وجود موجوداتی شفاف و شیشه‌ای که به آرامی و دقت از صخره‌های ناهید بالا می‌روند، می‌گوید. اما شیشه تنها گزینه نیست و مواد مقاوم دیگری نیز وجود دارند. بنر خاطرنشان کرد: «پلیمرهای انعطاف‌پذیری وجود دارند که در مقابل اسید مقاومند، مثل تفلون، پلی‌اتیلن و سیلیکون.»

سالمندان یک میلیون ساله تیتان
در مکان‌های دیگر منظومه شمسی ما، دریاچه‌های سطحی و دریاها با این‌که حاوی آب نبوده، اما وجود داشته‌اند. در قمر تیتان زحل، این دریاچه‌ها از محلول سرد هیدروکربن متشکل از اتان و متان تشکیل شده‌اند. به عقیده شولتزه ماکوخ، این دریاچه‌های ممکن است میزبان موجوداتی بزرگ‌تر باشند. وی گفت: «آب دارای کشش سطحی بسیار قوی است که بر حجم تک سلولی‌ها اثر می‌گذارد. به همین دلیل باکتری‌های زمینی این‌قدر کوچکند.»

کشش سطحی در محلول اتان-متان بسیار کمتر است، بنابراین تک سلولی‌های می‌توانند غول‌پیکر باشند. شولتزه ماکوخ با اشاره به رمان خود با نام "فضای ابدیت" گفت:« من موجوداتی را در اندازه‌های یک تخته‌سنگ تصور می‌کنم که بر سطح شناورند و هیدروکربن‌ها را می‌بلعند. البته این یک ماجرای علمی-تخیلی است، اما ممکن است چیزی شبیه به این وجود داشته باشد.»

از نظر ما ممکن است تیتانی‌ها خیلی آسوده خاطر به نظر برسند. دریاها در دمای 180- درجه سانتی‌گراد، آن‌قدر سرد هستند که واکنش‌های شیمیایی را به شدت آرام می‌کنند. شولتزه ماکوخ در این رابطه ابراز داشت: «همه چیز ممکن است آرام حرکت کرده یا آرام رشد کند. طول عمر چنین موجوداتی می‌تواند دست‌کم ده‌هزار سال باشد یا حتی به میلیون نیز برسد.»

کی اونجاست؟
رویارویی با این موجودات، بسیار غریب و حیرت‌آور است؛ اما به نظر نمی‌رسد صحبت کردن با آن‌ها چندا جذابیتی داشته باشد. برای یافتن موجودات فضایی با سطح هوشی برابر خودمان یا حتی بسیار بیشتر از آن، مسلما باید از مرزهای منظومه شمسی خود فراتر رویم. برخی اخترشناسان در جستجوی هوشمندان فرازمینی، در تلاش برای تولید گیرنده‌های رادیویی خاصی برای شنیدن صدای موجودات فضایی بوده‌اند. حالا محققان در حال مذاکره در مورد این موضوع هستند که چطور پا پیش نهاده و پیغام‌هایی ارسال کنند. اگر ما ارتباطی برقرار کنیم چه موجودی آن سوی خط خواهد بود؟

با وجود عدم آگاهی در مورد ساختار یا محل سکونت این موجودات، می‌توان چند حدس زد. ممکن است بدن آن‌ها از گوشت باشد. رین روتسچایلد از مرکز تحقیقات ایمز ناسا گفت:« شکارچیان ممکن است هوشمندتر باشند. با این حساب به احتمال زیاد باید با جانورانی گوشت‌خوار یا حتی موجودات همه‌چیزخوار مثل خودمان روبرو باشیم».

در واقع، هوشمند فرازمینی یا به‌اختصار ای.تی، برای برقراری ارتباط با ما باید قادر به دریافت یا ارسال امواج رادیویی باشد یا از وسیله‌ای استفاده کند که از فاصله‌هایی دور معادل چندین سال نوری عبور کند. (هر سال نوری، مسافتی است که نور با سرعت سیصدهزار کیلومتر بر ثانیه در یک سال طی می‌کند، حدود ده‌هزار میلیارد کیلومتر)؛ بنابراین آن‌ها یا باید موجودات عظیمی باشند که برای استفاده از امواج رادیویی طبیعی در گفتار و شنیدار خود تکامل یافته‌اند و یا موجوداتی دارای فناوری باشند.

بنابران فضایی‌های پیغام‌دهنده احتمالا نوعی اجتماع دارند که لزوما شبیه جوامع انسانی نیست. شولتزه ماکوخ در این رابطه گفت: «نوعی هوشمندی در جوامع زنبورها و موریانه‌ها دیده می‌شود. تصور من چیزی شبیه یک کلونی مورچه یا موریانه است که بسیار هوشمند شده‌اند.» اما این صحبت‌ها، اطلاعاتی در مورد این‌که آیا آن‌ها پشمالو، فلس‌دار یا لزج هستند، به ما نمی‌دهند. حتی روی زمین هم مغزهای هوشمند به اشکال مختلفی وجود دارند: دلفین‌ها و پستانداران، طوطی‌ها و کلاغ‌ها، سمورهای دریایی، گورکن‌ها و اختاپوس‌ها جزو این دسته‌اند.

جک کوهن، زیست‌شناس تولیدمثل که فیلم‌سازان بسیاری را در تولید فیلم‌های عملی‌تخیلی یاری رسانده، گفت: «روی زمین در طول زمان خیلی چیزها تکامل یافته‌اند مثل: قلب، چشم‌ها، دست‌ها و پاها، جنسیت، پرواز و .... این اتفاقات به صورت مستقل در شاخه‌های مختلف درخت زندگی روی داده‌اند. اگر زمین از ابتدا آغاز شود، دوباره همه این‌ها را خواهیم داشت.»

بنابراین اگر با موجودات فضایی که محل سکونتشان زیاد با زمین متفاوت نیست برخورد کنیم، به احتمال زیاد خصوصیات مشابهی با زمینی‌ها خواهیم دید. ممکن است آن‌ها صورت داشته باشند. یا حتی دست. اما این احتمال هم هست که دم‌های قابض یا خرطوم داشته باشند. روتسچایلد گفت: «ممکن است آنتن یا شاخک داشته باشند. ممکن است یک اختاپوس به ما نگاه کند و با خود فکر کند چطور این موجود با دو دست بدترکیب می‌تواند به فناوری دست یابد؟»

اگر این موجودات هوشمند آبزی باشند، سوال این است که چطور زندگی می‌کنند؟ در زمین انسان‌ها از آتش تقریبا در همه موارد زندگی استفاده می‌کنند، امری که برای موجودات آبزی غیرممکن است. احتمالا بهتر است هیولاهای شاخک‌دار پیش از تشکیل امپراتوری خود از آب بیرون بیایند.

با همه این‌ها یک زیست‌فضاشناس شجاع باید خود را برای رویارویی با موجوداتی چندسلولی و اجتماعی آماده کند که چشم و جنسیت دارند.

در راهکار اقتصاد باز تاکید خاص بر بخش تجارت خارجی وسرمایه گذاری بخش خصوصی است. کشور های که راهکار اقتصاد باز را دنبال می کنند باید درهای خود را نه تنها برروی تجارت خارجی بلکه بر روی حرکت های بین المللی عوامل تولیدی چون کار، سرمایه وتکنالوژی باز بگذارد. چنین راهکار می تواند برای کشورهای که دارای بازارهای داخلی کوچک هستند، مناسب باشد مشروط برآنکه بتوانند دربازارهای جهانی حضور یابند وبه رقابت بپردازند.
بدیهی است که در این راه تلاش میخواهد تا درجهت افزایش معیار های کیفی محصولات خود و کاهش هزینه های تولیدی گام بردارند، تا بتوانند درعرصه رقابت های بین المللی موفق گردند.
میردال که از نظریه پردازان معروف این علم است اعتقاد دارد که صادرات کالاهای سنتی و بومی به سود کشور های درحال توسعه نیست. آنها باید به ترکیب صادرات خود توجه کنند، و با توجه به شرایط بازارهای بین المللی ونیاز های جامعه بشری، تحولات ارزشی، قیمتی و درآمدی کالاها به صادرات بپردازند. بطورکلی دراین سیاست اعتقاد برین است که از طریق ایجاد شرایط مناسب جهت ورود سرمایه های خارجی، تشویق وگسترش صادرات و برداشتن موانع از سر راه تجارت خارجی و امکان دستیابی به توسعه اقتصادی فراهم می شود.
رعایت مواردی ازجمله موارد زیر می تواند در موفقیت سیاست تشویق وگسترش صادرات موثر واقع شوند:
۱٫ به کارگیری سیاست های پولی و مالی مناسب به منظور کاهش هزینه های داخلی و ایجاد مازاد تولید برای صادرات؛
۲٫ ثابت نگهداشتن قیمت ها وجلوگیری از فشار تورمی؛
۳٫ استفاده از تکنالوژی برتر درتولید کالا های صادراتی و ارتقاء‌کیفیت کالا های صادراتی وکنترول آن؛
۴٫ ازبین بردن موانع سر راه صادرات؛
۵٫ ایجاد تسهیلات جهت تامین مواد اولیه و کالا های سرمایوی و ضرورت های مورد نیاز کالا های صادراتی؛
۶٫ تامین اعتبار مالی لازم جهت گسترش تولیدات کالا های صادراتی؛
۷٫ و هم چنین تامین تسهیلات زیربنایی لازم مانند حمل و نقل و بیمه؛
۸٫ ارایه اطلاعات لازم به صادرکنندگان درمورد شرایط بازار بین المللی و نوسانات ارزی کشور واردکننده؛ و بطور کلی شرایط اقتصادی وارد کننده کالاهای صادراتی مورد نظر.

چرا اقتصاددانان در پیش‌بینی بحران اقتصادی در جهان ناکام بودند و چرا با این حال کمک آنها هنوز هم برای بهبودی شرایط اقتصادی حیاتی و سرنوشت ساز است؟

اکثر اقتصادانان در پیش‌بینی بدترین بحران اقتصادی در جهان از دهه ۱۹۳۰ ناکام بوده‌اند. در حال حاضر آنها نمی‌توانند در نحوه حل‌وفصل و رهایی جهان از این بحران به توافق برسند.

بنابراین مردم این سوال را مطرح می‌کنند که پس وجود اقتصاددانان چه فایده‌ای دارد؟

اخیرا در جایی مطلبی را خواندم که نوشته بود چه اتفاقاتی رخ داده که اقتصاددانان نتوانستند بحران مالی دنیا را پیش‌بینی کنند.

خوب آنها نتوانستند و پدر و مادر من هم که هیچ اطلاعاتی در امور اقتصاد ندارند، هم نتوانستند. پس چه فرقی میان اقتصاددانان و پدر و مادر بی اطلاع من وجود دارد.

این مطلب ادامه می‌داد اگر شما یک اقتصاددان باشید و نتوانید حوادث و اتفاقات اقتصادی آینده را تا حدودی پیش‌بینی کنید، باید به طور جدی در اعتبار آموخته‌هایتان شک کنید و بهتر است بروید کاری ارزشمند برای جامعه همچون چیدن سبزیجات انجام بدهید.

اما بیایید صادق باشیم. نمی‌توان از اقتصاددانان جهان انتظار داشت که آینده را به طور دقیق پیش‌بینی کنند. دنیا پیچیده‌تر از آن است که بتوان حوادث آینده را پیش‌بینی کرد. اما اقتصاددانان می‌بایست حداقل توانایی دادن هشدار نسبت به خطرات پیش روی جوامع را داشته باشند و یا حتی زمانیکه اتفاقات ناگوار رخ می‌دهد، بدانند که برای رهایی از آنها چه باید کرد.

مردم به دقت به اظهارنظرها و عملکرد اقتصاددانان در این برهه زمانی بسیار توجه دارند چون اقتصاددانان گفته‌اند که می‌دانند چگونه از تکرار رکود اقتصادی بزرگ جلوگیری کنند. اما هفت دهه پس از رکود بزرگ، اقتصاددانان هنوز در آموخته‌های خود اجماع نظر ندارند.

نسیم نیکلاسی طالب یک کارشناس امور اقتصادی در این رابطه می‌گوید باید جامعه‌ای بسازیم که به پیش‌بینی‌های اقتصاددانان نامعقول نیاز نداشته باشد.

ویا پاول ویلمت یک کارشناس امور مالی نیز معتقد است الگوها و مدل‌های اعلام شده از سوی اقتصاددانان افتضاح هستند. اقتصاددانان کاملا فراموش کرده‌اند که تا چه حد عامل بشر در جهان مهم به شمار می‌رود.

برای رهایی از این شرایط نابسامان اقتصادی و حصول این اطمینان که بار دیگر این بحران به وجود نخواهد آمد، لازم است که بهترین اندیشه و تامل را در مورد نسل بشر انجام داد و اینجاست که به یاد می‌آوریم، اقتصاددانان بزرگ، آنهایی که در امور چرخش تجارت و رشد اقتصادی متخصص هستند، پیشتر اقدامات مثبت انجام داده‌اند.

برای نمونه تحقیقات انجام شده در دهه۷۰ به خیلی از کشورها برای متوقف کردن تورم شدید با تاکید بر اهمیت داشتن یک بانک مرکزی مستقل و قوی کمک کرد.

راجر ای.آی فارمر از دانشگاه کالیفرنیا معتقد است زمان آن فرا رسیده که ایده‌های اقتصادی جدیدی مطرح شود، بیشتر از آنچه که در دهه۳۰ و۷۰ عنوان شده بود.

حتی اگر هم در مورد اعتبار و ارزش اقتصاددانان تردید وجود دارد، غیرممکن است که آنها را به حساب نیاورد.

به هر ایده‌ای که برای مقابله با بحران اقتصادی فکر می‌کنید، براساس حدسیات و مفروضاتی است که یا از اکادمی‌های اقتصادی برآمده و یا از سوی اقتصاددانان مطرح شده است.

پیش از بحران اقتصادی به نظر می‌رسید که اقتصاددانان ممکن است اختلاف‌نظر میان یکدیگر را حل‌وفصل کرده باشند.

در همین رابطه پال کروگمن پیشتر در یکی از کتابهای خود عنوان کرده بود که راز آشکار اقتصادانان برجسته مدرن این است که تا چه حد آنها طی سال گذشته به اجماع نظر میان یکدیگر رسیده ‌اند.

بارزترین انتقادی که متوجه اقتصاددانان برجسته در جهان است این می‌باشد که تقریبا همه آنها به رغم بروز یک عده نشانه‌های هشداردهنده، در پیش‌بینی رکود اقتصادی در جهان ناکام بودند.

پس چه باید کرد؟

زمانیکه این بحران به پایان رسید، دستور کار بعدی اقتصاددانان برجسته باید اقدامات در راستای کمک به اقتصادهای جهان باشد تا از این پس اقتصادهای دنیا با ثبات‌تر و قوی‌تر عمل کنند.

منبع: بیزنس ویک.